If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

If you're behind a web filter, please make sure that the domains *.kastatic.org and *.kasandbox.org are unblocked.

મુખ્ય વિષયવસ્તુ
વર્તમાન સમય:0:00કુલ સમયગાળો :5:41

વિડિઓ ટ્રાન્સક્રિપ્ટ

ઋણ 15 વત્તા ઋણ 46 વત્તા 29 નો સરવાળો કરો , તેમ કરવા માટે સૌપ્રથમ આપણે વિચારીએ કે આ દરેક સંખ્યા કેવી દેખાય છે . એ માટે હું અહીં એક સંખ્યારેખા દોરું છું ઋણ 15 કંઈક આવી દેખાય . આ શૂન્ય છે અને અહીં ઋણ 15 લઈએ . અહીં શૂન્ય થી ઋણ 15 તરફ એક તીરનું નિશાન બતાવીએ . આ તીરની લંબાઈ એ તેનું નિરપેક્ષ મૂલ્ય છે . અહીં શૂન્યથી તેનું અંતર દર્શાવેલ છે . માટે અહીં લંબાઈ 15 છે તેમ કહી શકાય , અને ઋણનું ચિન્હ દર્શાવેલ છે . કે એ ડાબી તરફ છે . આમ , તેનું નિરપેક્ષ મૂલ્ય 15 છે . જે આ તીરની લંબાઈ છે . ચાલો ઋણ 46 માટે પણ તેમ કરીએ . એક સંખ્યારેખા દોરીએ . અહીં શૂન્ય મૂકીએ . અને ઋણ 46 ને આ બાજુ કોઈ સ્થાને મૂકીએ . અહીં જુઓ , ફરી વખત એક જ નિયમ .ઋણ 46 અને 0 વચ્ચે અંતર , અથવા બીજી રીતે કહીએ તો ઋણ 46 નું નિરપેક્ષ મૂલ્ય . હું અહીં જે અંતર દર્શાવું છું તે 46 છે એમ કહી શકાય . જેની દિશા પણ ડાબી તરફ છે . માટે તેની કિંમત ઋણ 46 છે . આ ઋણ ની નિશાની જ જણાવેલ છે કે તમે શૂન્યની જમણી તરફ છો કે ડાબી તરફ . અને જે કિંમત છે તે દર્શાવેલ છે કે તમે શૂન્યની જમણી કે ડાબી તરફ તેનાથી કેટલા દૂર છો . હવે અંતે ઋણ 29 માટે પણ તેમ કરીએ . ફરી એક સંખ્યારેખા લઈએ અહીં લઈએ શૂન્ય . ઋણ 29 એ કદાચ અહીં હોઈ શકે . તેમ માની લઈએ . ફરી એક વાર , ઋણ 29 એ શૂન્યથી 29 એકમ દૂર છે .તેમ કહી શકાય . માટે આ જે લંબાઈ છે તે 29 છે જે શૂન્યની ડાબી તરફ છે તેથી તે ઋણ છે . જેતે ધન 29 હોય તો તે શૂન્યની જમણી તરફ 29 એકમ દૂર મળે . આમ જુઓ કે આપણે અહીં દરેક સંખ્યા દર્શાવે છે . અને તેની ચોક્સ કિંમત શું છે તે પણ જોઈ શકો છો તો ચાલો એ વિચારીએ કે તેમનો સરવાળો કરતા શું થાય ? એક રીતે વિચારીએ તો જો આ દરેક તીરને એકબીજા સાથે જોડો એટલે કે જો આ તીરને ઉપરનો તીરનો ટોચ સાથે જોડી દઈએ . અથવા તો આ દરેક તીરને ડાબી તરફ જોડતા જોઈએ ચાલો તેમ કરીએ અહીં ફરી એક રેખા દોરું છું અને અહીં લઈએ શૂન્ય શૂન્ય થી શરૂ કરતા , સો પ્રથમ આપણી પાસે છે ઋણ 15 માટે 15 એકમ ડાબી તરફ ખસીએ. જેથી આપણે ઋણ 15 મળે . હવે અહીં 46 એકમ ડાબી તરફ ખસતા ઋણ 15 વત્તા ઋણ 46 મળે . તો આ જે લીલા રંગનું તિર છે તે આમ ઉમેરીએ ઋણ 15 થી શરૂ કરીએ . અને અહીં જે સંખ્યા મળશે તે કઈ હશે તે હજુ આપણે જાણતા નથી . અહીં થોડી ગણતરી કરીએ . આપણે આ લીલા રંગનો તીરની લંબાઈ જાણીએ છીએ . તેની લંબાઈ 46 એકમ છે . જે ડાબી તરફ જાય છે . આ જાંબલી રંગનો તીરનો લંબાઈ 15 એકમ છે . અને અંતે આપણી પાસે નારંગી રંગનો તિર છે જે ડાબી તરફ જાય છે . અને તેની લંબાઈ છે 29 એકમ ડાબી તરફ 29 એકમ . હવે જુઓ કે આપણે ક્યાં છીએ ? સંખ્યા રેખા પર આપણે શું મળે છે ? સંખ્યારેખા પર ડાબી તરફ જે કુલ લંબાઈ મળશે તે 15 વત્તા 46 વત્તા 29 જેટલી હશે . તે ડાબી તરફ મળશે .માટે તે ઋણ હશે . અહીં જુઓ કે દરેક સંખ્યા આગળ ઋણની નિશાની છે . અને અહીં દરેકના નિરપેક્ષ મૂલ્ય મળે છે . ઋણ 15 નું નિરપેક્ષ મૂલ્ય 15 , ઋણ 46 નું નિરપેક્ષ મૂલ્ય 46 અને ઋણ 29 નું નિરપેક્ષ મૂલ્ય 29 . પરંતુ તેમની ઋણની નિશાની લઈએ . ચલો તેમને ઉમેરીએ 15 વત્તા 46 વત્તા 29 બરાબર ચાલો ગણીએ 5 વત્તા 6 , અગિયાર વત્તા 9 બરાબર 20 20 નું શૂન્ય , વાદી 2 , 2 વત્તા 1 , 3 વત્તા 4 , 7 વત્તા 2 બરાબર 9 આમ જવાબ 90 મળે માટે આ કુલ લંબાઈ 90 મળે . આ કુલ લંબાઈ 90 આ કુલ લંબાઈ 90 આ દરેક તીરની ઉમેરો તો 90 મળે . પણ આ 90 શૂન્ય જમણી તરફ નથી . જો જમણી તરફ હોય તો તે ધન હોય પણ આ 90 શૂન્ય ડાબી તરફ છે . આમ જો આ દરેક સંખ્યાનો સરવાળો કરો તો ઋણ 90 મળે . ધન 90 નહિ . બીજી રીતે જોઈએ તો આ બધી નિશાનીઓ ઋણ છે . માટે તે આ બધી સંખ્યાઓના નિરપેક્ષ મૂલ્યના સરવાળો જેટલું મળે . માટે માનકમાં ઋણ 15 વત્તા માનકમાં ઋણ 46 વત્તા માનકમાં ઋણ 29 આ રીતે લખવાનું કારણ એ છે કે હું તમને જણાવતા માંગુ છું કે આ જે કિંમત છે તે આ જાંબલી તીરની લંબાઈ છે 46 એ આ લીલા રંગ ના તીર ની લંબાઈ દર્શાવે છે અને 29 એ આ નારંગી રંગના તીરની લંબાઈ છે . આમ 15 વત્તા 46 વત્તા 29 બરાબર 90 પરંતુ તે સંખ્યારેખા પર ડાબી તરફ છે . માટે ઋણ 90 .