If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

If you're behind a web filter, please make sure that the domains *.kastatic.org and *.kasandbox.org are unblocked.

મુખ્ય વિષયવસ્તુ
વર્તમાન સમય:0:00કુલ સમયગાળો :4:57

2 અપૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર: અપૂર્ણાંકનો નમૂનો

વિડિઓ ટ્રાન્સક્રિપ્ટ

અપૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર એટલે શું તેના વિષે થોડું વિચારીએ એક દ્રુત્યંસ ગુણ્યા એક ચતુર્થાઉન્સ કરીએ એક રીતે વિચારીએ તો તેને આપણે એક ચતુર્થાઉન્સનો એક દ્રુત્યંસ ભાગ પણ કહી શકીએ તેનો અર્થ શું તેના માટે એક આકૃતિ લઈએ અને તેને ચતુર્થાઉન્સમાં વિભાજીત કરીએ એટલેકે ચાર એકસરખા ભાગ કરીએ આ બે એક સરખા ભાગ અને આ થયા ચાર એકસરખા ભાગ અને એક ચતુર્થાઉન્સ એટલે આ ચાર એક સરખા ભાગ માંથી એક ભાગ આ છે એક ચતુર્થાઉન્સ પણ આપણને તેનો એક દ્રુત્યંસ ભાગ જોઈએ તો તેનું અડધું કઈરીતે કરીએ તેમાટે તેના બે સરખાભાગ કરીએ અને તેમાંથી એકભાગ લઈએ બે એકસરખા ભાગ અને તેમાંથી એક ભાગ આ ગુલાબી રંગ વાળો ભાગ જુઓ તે એકચતુર્થાઉન્સ દર્શાવે છે અને હવે તેનો એકદ્રુત્યંસ ભાગ લઈએ એકદ્રુત્યંસ ભાગ તેને પીળા રંગથી દર્શાવીએ હવે આ પીળો ભાગ આ આખી પૂર્ણઆકૃતિનું કેટલા મો ભાગ દર્શાવે છે જુઓ કે તે એક બે ત્રણ ચાર પાંચ છ સાત આઠ આઠ સરખા ભાગ માંથી એક ભાગ દર્શાવે છે આમ તેઆખી આકૃતિનું એકઅષ્ટમાઉંસ ભાગ છે તેમ કહેવાય માટે કહી શકાય કે એક દ્રુત્યંસ ગુણ્યા એકચતુર્થાઉન્સ એટલેકે એકચતુર્થાઉન્સનો એક દ્રુત્યંસ ભાગબરાબર એકના છેદમાં આઠ થાય જુઓકે આ બે અને ચારનો ગુણાકાર આઠ મળે ચાર એકસરખા ભાગથી આપણે શરુ કર્યું અને પછી દરેક ભાગના બે સરખા ભાગ કર્યા આમ પૂર્ણ આકૃતિના આઠ એકસરખા ભાગ મળ્યા ચાલો બીજું એક ઉદાહરણ જોઈએ હવે તેવા અપૂર્ણાંક લઈએ જેના અંશમાં એક ન હોય ધારોકે હવે આપણી પાસે બે તૃત્યાંસ ગુણ્યા ચાર પંચમાઉંસ છે વીડિઓ અટકાવીને પહેલા જાતે પ્રયત્ન કરી જુઓ અહી જેમ કર્યું હતું તેમજ કરો એક પૂર્ણ આકૃતિનો ચાર પંચમાઉંસ ભાગ દર્શાવો અને પછી તે ચાર પંચમાઉંસનો બે તૃત્યાંસ ભાગ દર્શાવો અને જુઓ કે પૂર્ણ આકૃતિનો ખરેખર કેટલામો ભાગ મળે છે પ્રયત્ન કરી જુઓ ચાલો હવે સાથે મળીને તેદર્શાવીએ પહેલા ચાર પંચમાઉંસ દર્શાવીએ જુઓઅહી એક પૂર્ણ આકૃતિ લઈએ આ એક પૂર્ણ આકૃતિ છે તેના પાંચ એકસરખા ભાગ કરીએ એક ભાગ બે ભાગ ત્રણ ભાગ ચાર ભાગ અને પાંચ એકસરખા ભાગ આપણને ચાર પંચમાઉંસ જોઈએ પાંચ એકસરખા ભાગમાંથી ચાર ભાગ જુઓ પાંચ સરખા ભાગ માંથી આ એક ભાગ આ બીજો ભાગ આ ત્રીજો ભાગ અને આ ચોથો ભાગ માટે આ ચાર પંચમાઉંસ દર્શાવે છે તેમ કહી શકાય હવે ચાર પંચમાઉંસના બે તૃત્યાંસ ભાગ વિષે કઈ રીતે વિચારીએ હવે આ દરેક ભાગ ને તૃત્યાન્સમાં વિભાજીત કરીએ ત્રણ એક સરખા ભાગ આ એક તૃત્યાંસ અને આ બે તૃત્યાંસ પહેલા પૂર્ણ આકૃતિના પાંચ એકસરખા ભાગ કર્યા અને પછી ત્રણ એકસરખા ભાગ કર્યા હવે ચાર પંચમાઉંસના બે તૃત્યાંસ શું મળે તે આ ભાગ થશે ચાર પંચમાઉંસનો આએક તૃત્યાંસ ભાગ અને આછે ચારપંચમાઉંનો બે તૃત્યાંસ ભાગ આમ આ આખો ભાગ એ ચાર પંચમાઉંસનો બે તૃત્યાંસ ભાગ દર્શાવે છે એટલેકે બે તૃત્યાંસ ગુણ્યા ચાર પંચમાઉંસ પણ તે આખી પૂર્ણ આકૃતિનો કયો ભાગ દર્શાવે છે અહી કુલ કેટલા ભાગ દેખાય છે જુઓ એક બે ત્રણ ચાર પાંચ છ સાત આઠ નવ દસ અગિયાર બાર તેર ચૌદ પંદર પંદર એકસરખા ભાગ કુલ પંદર ભાગ પાંચ એક સરખા ભાગ હતા અને પછી તેના ત્રણ એકસરખા ભાગ કર્યા આમ હવે આપણી પાસે પાંચ ગુણ્યા ત્રણ જેટલા એક સરખા ભાગ છે પંદર એકસરખા ભાગ કુલ પંદર ભાગ પાંચ એક સરખા ભાગ હતા અને પછી તેના ત્રણ એકસરખા ભાગ કર્યા આમ હવે આપણી પાસે પાંચ ગુણ્યા ત્રણ જેટલા એક સરખા ભાગ છે હવે તેમાંથી કેટલા ભાગ રંગીન દેખાય છે જુઓ કે તે બે ગુણ્યા ચાર જેટલા છે એક બે ત્રણ ચાર પાંચ છ સાત આઠ તેના માટે એમ કહી શકાયકે ચાર પંચમાઉંસના ભાગમાં તે કેટલા દેખાય છે જુઓ કે પંદર માંથી આઠ ભાગ આમ તે થઇ ગયું આકૃતિમાં પણ તે જોઈ શકાય તેમજ અંશનો અંશ સાથે અને છેદનો છેદ સાથે ગુણાકાર કરીને પણ તે મેળવી શકાય બે ગુણ્યા ચાર બરાબર આઠ અને ત્રણ ગુણ્યા પાંચ બરાબર પંદર પણ હવે તે સમજી ગયું હશે કે તે ચાર પંચમાઉંસનો બે તૃત્યાંસ ભાગ છે