If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

If you're behind a web filter, please make sure that the domains *.kastatic.org and *.kasandbox.org are unblocked.

મુખ્ય વિષયવસ્તુ
વર્તમાન સમય:0:00કુલ સમયગાળો :9:02

વિડિઓ ટ્રાન્સક્રિપ્ટ

આપણે કાર્બનના અમુક સ્વરૂપો વિશે જાણીએ છીએ અહી આ જે ભાગ છે તે ગ્રેફાઇડ છે તે કાર્બનનો સ્વરૂપ છે તે પેન્સિલની આગળ નો ભાગ છે જો તે ન હોય તો આપણે લખી ન શકીએ તમે કાગળ પર તેના વડે લખો છો અને કાગળ પણ પૂર્ણ સ્વરૂપે કાર્બન નથી પરંતુ તેમાં ઘણાબધા કાર્બન હોય છે અહી આ કાચો હોરો છે તે તીવ્ર સમય અથવા તીવ્ર દબાણ નીચેનું કાર્બન નું સ્વરૂપ છે કાર્બન એ જીવન જીવવા માટેનો અગત્યનો ઘટક છે માટે જીવન કાર્બન આધારિત છે આપણે કાર્બન આધારિત જીવન જીવ્યે છીએ જીવન જીવવા માટે બીજા સ્વરૂપો કેબીજા તત્વો પણ જરૂરી હોઈ શકે પરંતુ આપણે ફક્ત કાર્બનનું જ નિરિક્ષણ કરીએ છીએ હવે કાર્બન શામાટે આટલો મહત્વ પૂર્ણ છે તે શામાટે જીવન ટકાવી રાખનારા અણુઓ નો આધાર સ્તંભ છે આવર્ત કોષ્ટક માં તે આ સ્થાને શામાટે છે તેનો પરમાણું ક્રમાંક શું છે અને તે બીજા પરમાણું સાથે કઈ રીતે બંધથી જોડાય છે અહી કાર્બનનો પરમાણું ક્રમાંક 6 છે વ્યાખ્યા પ્રમાણે તેમાં 6 પ્રોટોન છે આપને તેનું ન્યુક્લિઅસ દોરીએ 1 ,2 ,3 ,4 ,5 ,6 પ્રોટોન પૃથ્વી પર રહેલા કાર્બનનો સમસ્થાનિક કાર્બન્ટવેલ્વ છે જેમાં 6 ન્યુટ્રોન છે આપણે તેને ન્યુક્લિઅસ માં દર્શાવીએ 1 ,2 ,3 ,4 ,5 ,6 ન્યુટ્રોન અને પછી તટસ્થ કાર્બનમાં 6 ઈલેક્ટ્રોન મળે જેમાંથી 2 ઈલેક્ટ્રોન તેની પ્રથમ કક્ષામાં હશે 1 , 2 આ બંને ઈલેક્ટ્રોન તેની પ્રથમ કક્ષામાં હશે કઈંક આ પ્રમાણે અનેપછી બાકીના 4ઈલેક્ટ્રોન તેની બીજી કક્ષામાં હશે 1 ,2 ,3 ,4 અહી આ બાકીના 4 ઈલેક્ટ્રોન એ તની બીજી કક્ષામાં હશે કઈંક આ પ્રમાણે અહી આ 4 સંયોજક ઈલેક્ટ્રોન છે તેઓ પ્રક્રિયા કરે છે જો તમને નવું લાગતું હોય તો તમે ખાન એકેડેમી પર સંયોજક ઈલેક્ટ્રોન આધારિત વિડીઓ જોઈ શકો કાર્બન પાસે 4 સંયોજક ઈલેક્ટ્રોન છે અને સંયોજક ઈલેક્ટ્રોન એટલે એવા ઈલેક્ટ્રોન કે જે પ્રકિયા કરે છે આપણે તેને અહી સમજીએ અહી આ કાર્બન છે અને તેના 4 સંયોજક ઈલેક્ટ્રોન કઈંક આ પ્રમાણે છે ઓકટેટ ના નિયમ પ્રમાણે પરમાણું ની બાહ્યતમ કક્ષામાં 8 ઈલેક્ટ્રોન હોય તો તે પરમાણું સ્થાયી બને છે કાર્બન 4 સહસંયોજક બંધ બનાવીને સ્થાયી અવસ્થા પ્રાપ્ત કરી શકે આપણે તેને હાઇડ્રોજન લઇને સમજીએ અહી આ હાઇડ્રોજન પાસે એક ઈલેક્ટ્રોન છે હાઇડ્રોજન એક ઈલેક્ટ્રોન આપી પ્રથમ કક્ષામાં બે ઈલેક્ટ્રોન ધરાવે છે તે હિલીયમ ની જેમ જ લાગે છે તેવી જ રીતે કાર્બન બીજા હાઇડ્રોજન સાથે સહસંયોજક બંધ બનાવે છે તે હાઇડ્રોજન સાથે કઈંક આ પ્રમાણે જોડાશે માટે કાર્બન સંયોજક કક્ષામાં 8 ઈલેક્ટ્રોન અને હાઇડ્રોજન ની કક્ષામાં 2 ઈલેક્ટ્રોન મેળવીને સ્થાયી બને છે અહી આજે અણુ છે તેને મિથેન કહેવાય છે તેને મિથેન કહેવાય છે અને વ્યાખ્યા પ્રમાણે તે કાર્બનિક અણુ છે વ્યાખ્યા મુજબ તે કાર્બનિક અણુ છે કાર્બનિક રસાયણ વિજ્ઞાન માં તેને કાર્બનિક અણુ કહે છે જેમાં કાર્બન છે આમાં કાર્બન અને હાઇડ્રોજન હોવાને કારણે તેને હાઇડ્રોકાર્બન કહે છે તેને હાઇડ્રોકાર્બન કહે છે ગેસોલીન અને મિથેનએ હાઇડ્રોકાર્બન છે જે બળતણ તરીકે ઉપયોગી છે સામાન્ય રીતે હાઇડ્રોકાર્બનને સાંકળ મળે દાખલાતરીકે જો 8 કાર્બન હોય તો ઓકટેન મળે તમે વધુ ઓકટેન ધરાવતા બળતણ વિશે જાણો છો તેથી કાર્બન 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 , 7 ,8 અહી આ હાઇડ્રોકાર્બન છે અને આ ઓકટેન છે કારણ કે તેમાં 8 કાર્બન છે કાર્બન 4 બંધ ધરાવે છે કાર્બન આ પ્રમાણે 4 બંધ ધરાવશે તે કઈંક આ પ્રમાણે હશે આ રીતે તે હાઇડ્રોજન સાથે બંધ બનાવશે તે 4 બંધ બનાવે 2 કાર્બન સાથે અને 2 હાઇડ્રોજન સાથે તે બંધથી જોડાયેલ છે કઈંક આ પ્રમાણે તમને હવે ખ્યાલ આવશે કે શામાટે કાર્બન માનવ બંધારણનો અગત્યનો ઘટક છે કારણ કે તે જુદાજુદા બંધ સાથે જોડાઈને જુદા જુદા બંધારણ બનાવે છે આ હાઇડ્રો કાર્બન સાંકળ સ્વરૂપે અથવા રીંગ અથવા સાઇકલ સ્વરૂપે હોઈ શકે અને આ ગ્રેફાઇડ અને આ હીરામાં કાર્બન જાળી સ્વરૂપે જોડાયેલ હોય છે આ ત્રિપરિમાણીય આકારમાં કાર્બન 2 કે તેથી વધુ કાર્બન સાથે જોડાયેલા હોય છે આ પ્રમાણે આ ત્રિપરિમાણીય આકારમાં તે 4 બંધ સાથે જોડાઈને ટેટરાહેડ્રલ આકાર અથવા ટેટરાહેડ્રલ બંધ બનાવે છે જો આપણે ટેટરાહેડ્રલ આકાર ની વાત કરીએ તો તે દ્વિપરિમાણીય આકાર મળે આ પ્રમાણે જેમાં તેની 4 બાજુઓ હોય અને તે બાજુઓ ત્રિકોણાકાર હોય તમે તેને એક પીરામીડ તરીકે સમજી શકો જેનો પાયો પણ ત્રિકોણ છે અને મિથેનમાં આ રીતે કાર્બન બંધથી જોડાઈને બંધારણ મળે કાર્બન અહી મધ્યમાં હશે અને પછી દરેક હાઇડ્રોજન ટેટરાહેડ્રલ આકારના ખૂણા અથવા શિરોબિંદુ આગળ હોય દરેક હાઇડ્રોજન તેના ખૂણા અથવા શિરોબિંદુ આગળ હશે આ પ્રમાણે અને તે સહસંયોજક બંધ વડે જોડાયેલ છે જેને આપણે આ પ્રમાણે દર્શાવી શકીએ અહી આ સહસંયોજક બંધ છે આ પ્રમાણે આપને તેને અહી બીજી રીતે પણ દર્શાવી શકીએ જો તમે મિથેન ને અમુક વાર જોશો તો તે ટેટરાહેડ્રલ આકાર છે તે કઈંક આ રીતે દેખાશે આ પ્રમાણે અહી હાઇડ્રોજન લખીએ આ રીતે અહી આ દરેક લાઈન એ ઈલેક્ટ્રોન ની જોડ દર્શાવે છે અહી 8 ઈલેક્ટ્રોન આ પ્રમાણે હોય છે આ રીતે કાર્બન એ જીવનનો આધારસ્થંભ છે સરેરાસ મનુષ્યમાં 65%ઓક્સીજન હોય છે એટલે કે 2/3 ઓક્સીજન હોય છે અને તે પાણી માંથી મળે છે પાણી એ h2o છે અને ઓક્સીજન પાણીના અણુ ને મોટા પ્રમાણમાં બનાવે છે એટલે કે 2/3 ઓક્સિજન હોય છે જે પાણીમાંથી મળે છે પાણીએ h2o છે અને ઓક્સિજન વ્યાપક પ્રમાણમાં પાણીના અણુ બનાવે છે તમારા શરીર દળ પ્રમાણે બીજા સ્થાને કાર્બન છે અને તેનું પ્રમાણ લગભગ 18% જટલું છેતે શરીરમાં પ્રવાહી ન હોય તેવા ભાગમાં હોય છે તેમાં ઘણા બધા કાર્બન રહેલા હોય છે તમે અહી આ dna નો અણુ જોઈ શકો અને આ ગ્રે વિસ્તાર એ કાર્બન છે અહી આ હેક્સોકાઈનેઝ છે તમે તેને અહી જોઈ શકો પરંતુ આપણે તેના વિશે વિસ્તૃતમાં જોવાના નથી હેક્સોકાઈનેઝ અને તે પ્રોટીન છે અહી આ જે આછો ભૂરો રંગ છે તે કાર્બન છે અને પછી આ ગ્લુકોઝ છે તે ગળ્યું હોય છે અને શરીરમાં ઉર્જાનું સંચાલન કરે છે આ આછો ભૂરો રંગ કાર્બન છે અને આ atp છે તે આપણા શરીરમાં રહેલ આન્વીય ઉર્જા છે શરીરનું પ્રવાહી ન હોય તેવો ભાગ કાર્બન છે તો તે ફક્ત પેન્સિલ અને હીરા માટે જ ઉપયોગી નથી તમારા હાથ પર જુઓ તેમાં કાર્બન રહેલો છે.