If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

If you're behind a web filter, please make sure that the domains *.kastatic.org and *.kasandbox.org are unblocked.

મુખ્ય વિષયવસ્તુ

Unit: પ્રકાશ – પરાવર્તન અને વક્રીભવન

0

નિપુણતાના શક્ય પોઇન્ટ
આપણે જોઈએ છીએ કે પ્રકાશ આપની આસપાસ ફેલાયેલો છે. તેના કારણે આપણે ઘણી બધી વસ્તુઓને જોઈ શકીએ છીએ. આ પ્રકરણમાં, આપણે પ્રકાશના 'વિવર્તન' અને સમતલ અરીસા વિશે સમજ મેળવીશું.
આપણને સમતલ અરીસાનો અનુભવ અને ખ્યાલછે. પરંતુ જો આપણે અરીસાને થોડો વાળીએ તો, તો આખું વિશ્વ ખુલી જાય. આ પ્રકરણમાં આપણે અંતર્ગોળ અને બહિર્ગોળ અરીસા અને તેના ઉપયોગ વિશે સમજ મેળવીશું
આ પ્રકરણમાં, આપણે અંતર્ગોળ અને બહિર્ગોળ અરીસાના આકાર વિશે સમાજ મેળવીશું. આપણે કેટલાક સામાન્ય પદોનો ખ્યાલ મેળવીશું જે આપણે આગળ ઘણી બધી જગ્યાએ સમાજ મેળવીશું.
ફક્ત ધન અને ઋણ નિશાની વડે અરીસો અંતર્ગોળ છે કે બહિર્ગોળ, વસ્તુ અરીસાની આગળ છે કે અરીસાની પાછળ, પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક છે કે આભાસી તે દર્શાવવું શક્ય છે. તે કઈ રીતે થાય એ આ લેશનમાં જોઈએ.

મહાવરો

ચાલો જોઈએ કે જો વસ્તુ વક્ર અરીસાની સામે મુકેલી હોય તો પ્રતિબિંબ ક્યાં મળે તે શોધીએ. તેના પરથી, આપણે પ્રચલિત અરીસાના સૂત્રને તારવીએ.
જયારે વસ્તુઓને બહિર્ગોળ અને અંતર્ગોળ અરીસાની સામે મૂકવામાં આવે ત્યારે પ્રતિબિંબનું સ્થાન નક્કી કરવા અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કઈ રીતે કરી શકાય તે સમજીએ.
ઉપરોક્ત કૌશલ્યોના લેવલમાં વધારો થયો અને 500 સુધી નિપુણતાના ગુણ મેળવ્યા
તમે જોયું હશે કે સ્ટ્રો, પાણીના ગ્લાસમાં ડુબાડેલી છે, અને તે વળેલી દેખાય છે. વાસ્તવિકમાં તે પ્રકાશ છે, સ્ટ્રો તરફથી મળતા હોય છે, જે વળે છે. પ્રકાશ ત્યારે વળે જયારે તેનું માધ્યમ બદલાય. આ ખુબ અગત્યની બાબત છે કારણ કે જો તેવું ન થાય, તો આપણી આંખો કાર્યરત ન રહે. આથી ચાલો આ પ્રકરણમાં પ્રકાશના વળાંક વિશે સમજ મેળવીએ.
આ લેશનમાં, આપણે નિરપેક્ષ અને સાપેક્ષ વક્રીભવનાંક વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરીશું. તેમને કઈ રીતે જોડી શકાય તે પણ આપણે જોઈશું.
કિરણ આકૃતિ દોરીને, જયારે વસ્તુને લેન્સની સામે રાખવામાં આવે ત્યારે પ્રતિબિંબ કઈ રીતે રચાય તે સમજીએ.
ઉપરોક્ત કૌશલ્યોના લેવલમાં વધારો થયો અને 500 સુધી નિપુણતાના ગુણ મેળવ્યા
વસ્તુનું સ્થાન અને લેન્સની કેન્દ્ર લંબાઈ આપેલી છે, ચાલો પ્રતિબિંબ ક્યાં મળે તે શોધીએ. આપણે લેન્સના સૂત્ર & મોટવણીના સૂત્રને તારવીએ.
પ્રતિબિંબ ક્યાં છે અને જયારે કેટલીક વસ્તુઓને લેન્સની સામે મુકવામાં આવે ત્યારે તે કેટલું મોટું મળે છે તે શોધવા લેન્સના સૂત્રનો ઉપયોગ કઈ રીતે કરી શકાય તે સમજીએ.
વિશિષ્ટ આંખની પરીક્ષા બાદ તમે તમારી આંખને સંબંધિત પાવર વિશે કદાચ સાંભળ્યું હશે. આ 'પાવર' શું છે અને શા માટે તેમને આ રીતે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય તે જાણીએ.

મહાવરો

ઉપરોક્ત કૌશલ્યોના લેવલમાં વધારો થયો અને 400 સુધી નિપુણતાના ગુણ મેળવ્યા
આ વિભાગ પ્રકરણના સારાંશના વિડીયોથી શરૂ થાય છે, પછી એક આર્ટીકલ છે જે CBSE બોર્ડ પરીક્ષાના પ્રશ્નોનો સમાવેશ કરે છે, જે પેટાવિષય વડે ગોઠવાયેલા છે.
તમારા માટે આગળ:

એકમ કસોટી

આ એકમના દરેક કૌશલ્યના લેવલમાં વધારો કરો અને 1400 સુધી નિપુણતાના ગુણ મેળવો!

આ એકમ વિશે

જયારે પ્રકાશ એક માધ્યમમાંથી બીજા માધ્યમમાં જાય (જેમ કે હવામાંથી કાચ, અથવા કાચમાંથી પાણી), ત્યારે તે ત્રણ બાબત કરે છે. તેમાંનો કેટલોક વિખરાય જાય, તેમનો કેટલોક તેમાંથી પસાર થાય, અને બાકીનાનું શોષણ થાય. આ પ્રકરણમાં, આપણે પ્રથમ બે સમજીશું. તે કયા નિયમોને આધારે થાય છે, તેમના ટેક્નિકલ નામ, અને પછી વક્ર અરીસા અને લેન્સના સુંદર વિશ્વનો અભ્યાસ કરવા માટે આ નિયમોને કઈ રીતે લાગુ પાડી શકાય તે આપણે સમજીશું.