If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

જો તમે વેબ ફિલ્ટરની પાછળ હોવ, તો કૃપા કરીને ખાતરી કરો કે ડોમેન્સ *.kastatic.org અને *.kasandbox.org અનબ્લોક થયા છે.

મુખ્ય વિષયવસ્તુ

સાદા લોલકની સમીક્ષા

દળ પરના બળનું નિરીક્ષણ કઈ રીતે કરવા સહિત, સાદા લોલક માટે મુખ્ય ખ્યાલ, સમીકરણ, અને કૌશલ્યની સમીક્ષા. 

મુખ્ય શબ્દ

પદઅર્થ
સાદું લોલકદળ હળવી દોરી સાથે જોડવામાં આવે છે તે જયારે સંતુલિત સ્થાનથી સ્થાનાંતરિત થાય ત્યારે દોલનો કરી શકે.

સમીકરણ

સમીકરણસંજ્ઞાનો અર્થશબ્દોમાં અર્થ
Tp=2πlgTp એ આવર્તકાળ છે, l લોલકની લંબાઈ છે, અને g ગુરુત્વાકર્ષણના કારણે લાગતો પ્રવેગ છે.લોલકનો આવર્તકાળ એ લોલકની લંબાઈના વર્ગમૂળના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને g ના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.

સાદા લોલક પરના બળનું નિરીક્ષણ કરવું

જયારે પુનઃસ્થાપક બળ સ્થાનાંતરના સમપ્રમાણમાં હોય ત્યારે પદાર્થ સરળ આવર્ત દોલક છે.
આકૃતિ 1. લંબાઈ l, દળ m, અને સ્થાનાંતરનો ખૂણો θ સાથે સાદા લોલક પાસે પુનઃસ્થાપક બળ mgsinθ છે.
આકૃતિ 1 ના લોલક માટે, લોલક પરના બળ માટેનું સમીકરણ લખવા આપણે ન્યૂટનના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરી શકીએ. લોલકની દોલીત ગતિ માટે જવાબદાર ફક્ત એક બળ વજનનો x-ઘટક છે, તેથી લોલક પરનું પુનઃસ્થાપક બળ:
F=mgsinθ
15° ની નીચેના ખૂણાઓ માટે, આપણે sinθ ને અંદાજે θ તરીકે લઈ શકીએ અને પુનઃસ્થાપક બળનું સાદું રૂપ:
Fmgθ
આમ, નાના સ્થાનાંતર ખૂણાઓ માટે સાદા લોલક સરળ આવર્ત દોલક છે.

સામાન્ય ભૂલો અને ખોટા ખ્યાલો

લોકો ઘણી વાર વિચારે છે કે લોલકનો આવર્તકાળ સ્થાનાંતર અથવા દળ પર આધાર રાખે છે. કંપવિસ્તારમાં વધારાનો અર્થ એ થાય કે ત્યાં કાપવા માટે વધુ અંતર છે, પણ પુનઃસ્થાપક બળ પણ વધે છે, જે સમપ્રમાણમાં પ્રવેગ વધારે છે. આનો અર્થ થાય કે વધુ ઝડપે દળ વધુ અંતર કાપી શકે. જેથી તે બંને કેન્સલ થઇ જાય છે, માટે કંપવિસ્તારની આવર્તકાળ પર કોઈ અસર નથી. લોલકનું જડત્વ દિશામાં થતા ફેરફારને અવરોધે છે, પણ તે પુનઃસ્થાપક બળનો સ્ત્રોત પણ છે. પરિણામે, દળ પણ કેન્સલ થઇ જાય છે.

વધુ શીખો

વધુ ઊંડી સમજણ માટે, લોલકના પરિચયનો વિડીયો જુઓ.
આ ખ્યાલ તરફ તમારી સમજ અને કૌશલ્યને ચકાસવા માટે, સાદા લોલકની આવૃત્તિ અને આવર્તકાળ પરનો મહાવરો ચકાસો.